Şirket kurmadan önce bilinmesi gerekenler, yalnızca şirket türü seçmekten ibaret değildir. Vergi yükü, ortaklık yapısı, sermaye planlaması, SGK durumu ve gider yönetimi en baştan doğru kurgulanmazsa ciddi riskler ortaya çıkar.

Şirket kurmak, “vergi levhası alıp fatura kesmekten” çok daha büyük bir iştir. Doğru şirket türü, doğru ortaklık yapısı, doğru vergi planı ve doğru operasyon kurulmazsa; para kaybı, zaman kaybı ve stres garanti olur. Aşağıdaki 44 soruyu (ve cevaplarını) okuduğunuzda, şirket kurmadan önce zihninizde boşluk kalmayacak şekilde netleşirsiniz.

1) Mali müşavir nedir?

Mali müşavir (SMMM), işletmenin muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun tutulmasını, beyanname süreçlerinin yönetilmesini, SGK işlemlerinin yapılmasını ve vergi/finansal danışmanlığın sağlanmasını üstlenen yetkili profesyoneldir. İşinizin “mali omurgasını” kurar; hatalı işlem riskini azaltır.

Bu konuda Mali Müşavir Nedir? Mali Müşavir Ne İş Yapar? yazımızı da okuyabilirsiniz.

2) Mali müşavirlik türleri nelerdir?

Pratikte hizmetler üç başlıkta toplanır:

Muhasebe + beyanname + defter süreçleri (rutin uyum)
Bordro/SGK/personel süreçleri
Danışmanlık (şirket türü seçimi, vergi planlama, teşvik, finansal raporlama)

3) Bizim kimle çalışmamız lazım?

İş modeliniz belirler: e-ticaret, hizmet ihracatı, yazılım, mühendislik, sağlık, perakende, inşaat… Her alanın KDV, stopaj, gider, belge düzeni ve teşvik dinamikleri farklıdır. Sektörünüze benzer müşteri portföyü olan, süreç yönetimi güçlü bir mali müşavirle çalışmak en sağlıklısıdır.

4) Ne gibi hizmetler almamız lazım?

Minimum paket genelde şunları kapsar:

Muhasebe kayıtları, beyanname ve bildirimler
E-belge düzeni (e-fatura/e-arşiv/e-defter gereklilikleri)
Banka/pos/finans entegrasyon mantığı
Dönem sonu kapanış ve temel raporlama
Personel varsa bordro ve SGK süreçleri de eklenir.

5) Mali müşavir ile aramızdaki arayüz nasıl olacak?

En sorunsuz model: düzenli evrak akışı + aylık kontrol + anlık kritik konularda hızlı iletişim. Bizimle tüm firma evraklarınız ve beyannameleriniz cep telefonu ile prgramımızda.

Evrak gönderimi tek kanaldan yapılır, firma içi bir sorumlu belirlenir, ay kapanışı sonrası mali tablo özeti paylaşılır.

Bu rehberde şirket kurmadan önce bilinmesi gerekenler, gerçek mükellef soruları üzerinden detaylı şekilde açıklanmıştır.

6) Gerekli belgeler nasıl gönderilip alınacak?

En iyi uygulama: dijital klasörleme (aylık gelen-giden), dosya adlandırma standardı, son teslim tarihleri. Evrak işlemleri için onedrive dosya sistemi kullanmaktayız. SÜrükle bırak yöntemi ile evraklarınızı alabiliyor ve saklayabiliyoruz.

Fiziki evrak gerekiyorsa teslim günleri sabitlenir. Dijital evrakta “aslı gibidir” süreçleri ayrıca planlanır.

7) Şirket türleri hakkında bilgi alabilir miyim?

Temel türler:

Şahıs işletmesi (hızlı/kolay, kişisel sorumluluk daha yüksek)
Limited şirket (yaygın, ortaklı yapılar için uygun)
Anonim şirket (yatırım/kurumsallaşma, yönetim ve sermaye esnekliği)

8) Limited ve anonim şirket arasındaki farklar nelerdir?

Özet farklar:

Hisselerin devri/kurumsallaşma: A.Ş. genelde daha esnek
Yönetim yapısı: A.Ş.’de yönetim kurulu; Ltd.’de müdür/müdürler
Yatırım alma ve büyüme: A.Ş. çoğu senaryoda avantajlı
Uygulama maliyetleri ve formaliteler: A.Ş. genelde daha ağır

9) NACE kodu nedir?

NACE, faaliyet konusunun resmi kodudur. Vergi, SGK teşvikleri, iş sağlığı güvenliği yükümlülükleri ve bazı izin süreçleri NACE’ye göre etkilenebilir. Yanlış NACE ileride hem maliyet hem de düzeltme işi çıkarır.

10) Eğitim + Danışmanlık + Mühendislik için hangi şirket yapısı daha uygundur?

Tek kişi ve düşük riskli hizmetlerde şahıs şirketi uygun olabilir. Birden fazla ortak, büyüme, kurumsal müşteri ve risk yönetimi hedefleniyorsa limited daha sık tercih edilir. Yatırım, ortak değişimi ve kurumsallaşma hedefi yüksekse A.Ş. daha doğru olabilir.

11) Şirket kurulumu için ne kadar sermaye gerekir?

Sermaye “kağıt üstü” ve “nakit akışı” olarak ikiye ayrılır. Resmi sermaye şirket türüne göre belirlenir. Asıl kritik olan, ilk 3–6 ay işletme giderlerini çevirecek nakit planıdır (kira, yazılım, personel, vergi/SGK, pazarlama).

12) Şirket kurulumu ne kadar sürmektedir?

Belgeler ve kararlar hazırsa kuruluş süreçleri genelde hızlıdır. Ancak banka, sözleşme, imza, adres, faaliyet konusu netliği gibi detaylar süreyi uzatabilir. En hızlı ilerleyen dosya; evrakı eksiksiz ve kararları net olan dosyadır.

Şirket kuruluş süreci, şirket türünün belirlenmesi, ticaret sicil işlemleri ve resmi prosedürler Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir. Güncel şirket kuruluş esasları ve uygulamalar, Ticaret Bakanlığı’nın resmî internet sitesinde yayımlanan rehber ve duyurular doğrultusunda şekillenmektedir:
https://www.ticaret.gov.tr

13) Adres için kolay yöntemler nelerdir?

Ev-ofis, sanal ofis veya fiziki ofis seçenekleri vardır. Seçim; işin niteliğine, müşteri beklentisine, yoklama/denetim pratiklerine ve sözleşme düzeninize göre yapılır.

14) Hukuki bir destek almamız gerekir mi?

Ortaklı yapıda, marka/isim, sözleşmeler, iş modelleri ve riskli faaliyetlerde hukuk desteği ciddi fark yaratır. En azından ortaklar arası sözleşme ve temel ticari sözleşmeler için önerilir.

15) 2 ortaklı bir yapıda sermaye nasıl belirlenir?

Sermaye; ortakların koyacağı para, emek, ekipman, müşteri portföyü, know-how gibi katkılar dikkate alınarak belirlenir. Yüzde paylar sadece “eşitlik” değil “adalet” prensibiyle kurulmalıdır.

16) Sermaye ödeme blokesi nedir?

Bazı şirket türlerinde kuruluş aşamasında sermayenin bankada bloke edilmesi/kanıtlanması gereken süreçler olabilir. Amaç; sermayenin kağıt üzerinde kalmaması ve kuruluşun ciddiyetinin belgelenmesidir. Uygulama detayları şirket türü ve mevzuat adımına göre değişir.

17) Müdürlük ve yetkiler nasıl belirlenir?

Ortaklar arasında imza yetkisi, banka yetkisi, ödeme onayı, sözleşme imza limiti gibi konular baştan yazılı hale getirilmelidir. “Sonra bakarız” denilen yetkiler, en hızlı kavga sebebidir.

18) Şirketin 1 yıllık vergisel yükümlülükleri nelerdir?

Vergi türleri (KDV, stopaj, kurumlar/gelir vergisi), SGK bildirimleri, e-belge yükümlülükleri, dönem sonu işlemleri ve olası diğer bildirimler yıl boyu döngü şeklindedir. Ayrıca defter/raporlama düzeni vardır.

19) Hiç kâr etmeyeceğini varsayarsak bu şirketi 2 yıl yaşatmak ne kadara mal olur?

Bu soru iş planının kalbidir. Sabit giderler + değişken giderler + vergi/SGK + beklenmeyen giderler toplanır. En sağlıklısı, “kötümser senaryo” bütçesi yapmaktır: gelir düşük, gider yüksek varsayılır.

20) Şirketin aylık sabit giderleri nelerdir?

Kira, muhasebe hizmeti, yazılımlar, internet/telefon, ofis giderleri, personel maaş/SGK, banka-pos masrafları, araç/ulaşım gibi kalemler sabit giderleri oluşturur.

21) Şirket uzun süre zarar ederse ne olur?

Nakit akışı bozulur, özsermaye erir, ödeme gecikmeleri başlar. Vergisel açıdan da zarar taşınması, gider-kâr dengesi, inceleme riski gibi konular gündeme gelebilir. Zararın nedenini “fiyatlama mı, maliyet mi, satış mı?” diye parçalamak gerekir.

22) Şirketi kapatmak nasıl olur ve ne kadar sürer?

Kapanış; vergi/SGK süreçleri, defter kapanışları, borçların temizlenmesi ve resmi bildirimler ile yürür. Şirket türüne göre adımlar değişir. Hız; evrak düzeni ve borç/uyuşmazlık olup olmamasına bağlıdır.

23) Şirket müdürü nelerden sorumludur?

Şirketi temsil, imza, vergi/SGK uyumu, borçların yönetimi, çalışan süreçleri, sözleşme ve ticari ilişkilerde şirket adına karar alma gibi sorumluluklar vardır. Yetki = sorumluluk demektir.

24) Mal varlığı ile hangi sorumlulukları alır?

Şirket türüne göre ortakların ve yöneticilerin sorumluluk sınırları değişir. Bazı borçlarda yönetici sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu yüzden “hangi türde hangi risk var” baştan konuşulmalıdır.

25) Sadece kendi mal varlığım mı önemli, eş, anne ve baba mesul mü?

Genel kural: borç ve sorumluluk, hukuki ilişkiye göre şekillenir. Eş/anne-baba otomatik olarak sorumlu olmaz; ancak kefalet, ortaklık, imza, teminat gibi ilişkiler varsa durum değişir.

26) Ortaklık bozulursa neler olur?

Pay devri, ayrılma, şirketten çıkarma, değerleme, borçların paylaşımı gibi konular çıkar. En iyi çözüm: daha en baştan ortaklar sözleşmesiyle “ayrılma senaryosu” yazmaktır.

27) Ortaklardan birine maaş bağlanması nasıl sağlanır?

Ortakların gelir modeli; maaş, huzur hakkı, temettü veya bunların kombinasyonu olabilir. Şirket türü ve sosyal güvenlik statüsü dikkate alınarak planlanır.

28) Bağ-Kur mu yoksa SGK mı işler?

Ortağın şirketteki konumu (ortak, müdür, yönetici, çalışan) ve şirket türü belirleyicidir. Yanlış kurgulanırsa hem maliyet hem de idari risk doğar.

29) Ortaklara nasıl bir gelir modeli mantıklı olur?

Gelir modelini üç şeye göre kurarsınız: nakit akışı, vergi yükü, sosyal güvenlik ihtiyacı. “Kısa vadede ödeme” ile “uzun vadede kazanç” dengesi birlikte düşünülür.

30) Maaş, borçlanma, huzur hakkı ve temettü gibi kavramlar nelerdir?

Maaş: iş ilişkisi karşılığı ücret
Borçlanma: şirket-ortak arasında alacak/borç ilişkisi (dikkatli yönetilmelidir)
Huzur hakkı: belirli görev/katılım karşılığı ödenebilen ücret türü
Temettü: şirket kârının ortaklara dağıtılması

31) Şirketin proforma, irsaliye ve fatura kesmesi nasıl olur?

Belge düzeni; mal mı hizmet mi sattığınıza, teslim şekline, KDV/tevkifat durumuna göre kurulur. Proforma teklif amaçlıdır, irsaliye mal sevki için, fatura satışın vergisel belgesidir.

32) Bizim iş modelimiz için unuttuğumuz kalemler var mı?

Sık unutulanlar: banka-pos komisyonları, iade/chargeback, lojistik, abonelik yazılımları, reklam bütçesi, sözleşme/avukatlık, marka tescil, iş sağlığı güvenliği, veri güvenliği, yedekleme.

33) Hangi yazılımları kullanmamızı önerirsiniz?

Minimum: e-fatura/e-arşiv altyapısı, ön muhasebe/ERP, banka-pos takibi, bulut dosyalama, proje/iş takip aracı. E-ticarette pazar yeri entegrasyonu ve stok yönetimi önemlidir.

34) E-fatura, e-arşiv, e-imza gibi kavramlar nelerdir?

E-fatura: mükelleften mükellefe elektronik fatura
E-arşiv: mükellef olmayanlara/son kullanıcıya elektronik fatura düzeni
E-imza: resmi işlemlerde kimlik doğrulama ve imzalama aracı
Zorunluluklar ciro ve sektör kriterlerine göre değişebilir.

35) Teşvik ve destekler konusunda bilgi alabilir miyiz?

Evet. Teşvikler; yatırım, istihdam, Ar-Ge, bölgesel destekler gibi alanlara ayrılır. En kritik kısım: “Sizin iş modeliniz hangi teşvikle uyumlu?” sorusudur.

36) TÜBİTAK, BİGG gibi programlar hakkında bilgi alabilir miyiz?

Bu programlar genelde teknoloji/yenilik odaklı projelere yöneliktir. Uygunluk; ürününüzün yenilik seviyesi, ekip, iş planı ve proje çıktılarıyla değerlendirilir. Başvuru öncesi proje olgunluğu ve bütçe planı net olmalıdır.

37) Teknopark ve AR-GE merkezi gibi kavramların avantajları nelerdir?

Teknopark; şirketlere belirli vergi/teşvik avantajları ve ekosistem imkanı sağlayabilir. Ar-Ge merkezi ise daha ileri şartlar ve ciddi raporlama/süreç disiplini gerektirir. Avantaj kadar uyum yükü de vardır.

38) Yatırım teşvik belgesi nedir?

Belirli yatırım türlerinde devlet desteklerinden yararlanmak için alınan belgedir. Kapsam; yatırımın türüne, yerine, büyüklüğüne ve sektörüne göre değişir.

39) SGK teşvikleri nelerdir?

İstihdamı artırmak, maliyeti azaltmak ve belirli grupları desteklemek amacıyla çeşitli teşvikler uygulanır. Uygun teşvik seçimi, hatasız bildirge ve doğru personel kurgusu ister.

40) Yurtdışına bir hizmet verdiğimizde ilerleyeceğimiz yollar neler olmalı?

Önce hizmetin niteliği netleşir (danışmanlık, yazılım, tasarım, mühendislik). Sonra sözleşme, ödeme yöntemi, döviz tahsilatı, fatura düzeni, KDV durumu ve varsa istisna şartları planlanır.

41) İstisnalar nelerdir? Faydalanabileceğimiz istisnalar neler olabilir?

İstisna; belirli şartlarda verginin uygulanmaması ya da farklı uygulanmasıdır. Hangi istisnadan yararlanabileceğiniz; faaliyet türü, müşteri tipi, hizmetin yeri, belgelendirme ve tahsilat şekline bağlıdır.

42) Şirketin gider kalemleri nelerdir, en genelleri neler olabilir?

Kira, personel, yazılım, pazarlama, araç/ulaşım, temsil-ağırlama, iletişim, ofis giderleri, eğitim, danışmanlık, kargo/lojistik. Kritik konu: giderin belgesi, ticari uygunluğu ve muhasebeleştirme şeklidir.

43) Personel çalıştırdığımızda maaş, işe giriş, işten çıkış, bordro gibi kalemlerde mali müşavir neler yapar?

İşe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgeleri, bordro hesapları, puantaj, işten çıkış kodları, teşvik takibi, rapor/izin süreçleri, resmi bildirimler mali müşavir süreç setinin parçasıdır. İnsan kaynakları tarafında şirket içi disiplin de gerekir.

44) İş anlaşmaları için sözleşme desteği veriyor musunuz?

Mali müşavir, sözleşmenin mali ve vergisel risklerini analiz eder; ücret, KDV/tevkifat, fatura düzeni, tahsilat ve cezai şartların mali etkisini değerlendirir. Hukuki metnin nihai kurgusu için avukat desteği ayrıca doğru olur.